Μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις απάτης σε αγροτικές επιδοτήσεις των τελευταίων δεκαετιών έχει αναδειχθεί σε πρωτοσέλιδο σκάνδαλο με ευρωπαϊκές διαστάσεις. Ο λόγος για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, του Οργανισμού που διαχειρίζεται τις κοινοτικές επιδοτήσεις προς αγρότες και κτηνοτρόφους. Ένα κύμα πλαστών δηλώσεων, εικονικών μισθώσεων και διοικητικής συγκάλυψης φανερώνει πόσο εύκολα διαστρεβλώθηκε ο σκοπός των ευρωπαϊκών ενισχύσεων, που από μέτρο στήριξης μετατράπηκε σε εργαλείο πλουτισμού και πολιτικού επηρεασμού.

Η απαρχή της υπόθεσης τοποθετείται γύρω στο 2017, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση αναθεώρησε τον ορισμό των επιλέξιμων βοσκοτόπων, επιτρέποντας την προσμέτρηση δασικών και θαμνωδών εκτάσεων. Αυτή η φαινομενικά τεχνική αλλαγή άνοιξε διάπλατα την πόρτα στην εκμετάλλευση των επιδοτήσεων από επιτήδειους. Ξαφνικά, οι δηλωμένες επιλέξιμες εκτάσεις στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατακόρυφα, με αποτέλεσμα η χώρα να κατακλυστεί από αιτήσεις που αφορούσαν εκτάσεις ακόμα και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο κατοικίας των αιτούντων.

Χαρακτηριστικές είναι περιπτώσεις Κρητικών που δήλωναν ως ιδιόκτητους ή μισθωμένους βοσκότοπους στον Γράμμο, ή ακόμα και στο ακατοίκητο Γαϊδουρονήσι, εξασφαλίζοντας ποσά εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ ετησίως. Ελεγκτές που διεξήγαγαν έρευνα το 2020 διαπίστωσαν ότι μόνο από μία τέτοια υπόθεση μοιράστηκαν 250.000 ευρώ σε εννέα διαφορετικούς δικαιούχους.

Το φαινόμενο ξέφυγε τελείως όταν διαπιστώθηκε ότι επιδοτήσεις εγκρίθηκαν ακόμη και για εδάφη εκτός Ελλάδας και μάλιστα σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης! Η απλότητα της διαδικασίας ήταν τέτοια, που πολλές φορές δεν απαιτούνταν καν δικαιολογητικά ιδιοκτησίας, αρκούσε ένας αριθμός σε ένα έντυπο.

Το οικονομικό μέγεθος της απάτης προκαλεί σοκ: Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, μόνο από την Κρήτη, όπου κατατέθηκε η πλειοψηφία των πλαστών αιτήσεων, εκταμιεύτηκαν περίπου 45 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Το 2020, το 66% των αγροτικών επιδοτήσεων της χώρας πήγε στην Κρήτη.

Αυτό το τεραστίων διαστάσεων “φαγοπότι” δεν θα μπορούσε να μείνει για πάντα στο σκοτάδι. Κλιμάκια της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) πραγματοποίησαν αιφνιδιαστική έρευνα στα γραφεία του ΟΠΕΚΕΠΕ, φέρνοντας στο φως όχι μόνο την έκταση της απάτης, αλλά και την πιθανή εμπλοκή μελών της διοίκησης του Οργανισμού. Στην ανακοίνωσή της, η EPPO έκανε λόγο για απουσία συνεργασίας, αλλά και παρεμπόδιση των ελέγχων από υπαλλήλους του Οργανισμού, ορισμένοι μάλιστα φέρεται να απείλησαν τους ευρωπαίους ελεγκτές.

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, αναγκάστηκε να καθαιρέσει τον πρόσφατα διορισμένο πρόεδρο του ΔΣ του ΟΠΕΚΕΠΕ, Νικόλαο Σαλάτα, επικαλούμενος το “δημόσιο συμφέρον”. Η αποπομπή του κρίθηκε αναγκαία ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η ροή των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων.

Ωστόσο, ο πραγματικός ελιγμός ήρθε μερικές ημέρες αργότερα. Στις 27 Μαΐου 2025, σε σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, αποφασίστηκε η κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και η μεταφορά των αρμοδιοτήτων του στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), μαζί με το προσωπικό του. Έτσι, το “πρόβλημα” φάνηκε να λύνεται δια μαγείας.

Το πρόβλημα όμως δεν ήταν η διοικητική αναδιοργάνωση, ήταν η συγκάλυψη. Διότι η ΑΑΔΕ, σύμφωνα με τον νόμο 4389/2016, δεν υπόκειται σε κυβερνητικό έλεγχο. Αυτό σημαίνει πως ό,τι περάσει “κάτω από την ομπρέλα” της, απολαμβάνει ιδιότυπη ασυλία, μακριά από τις ελεγκτικές δομές του κράτους. Ένας ιδανικός μηχανισμός απόκρυψης.

Η εισαγγελία του Αρείου Πάγου αποποιήθηκε ευθυνών, επισημαίνοντας πως η διερεύνηση της υπόθεσης εμπίπτει αποκλειστικά στις αρμοδιότητες των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων, που λειτουργούν εντός της ελληνικής εισαγγελικής αρχής. Δηλαδή, ένα ακόμα θεσμικό “κρυφτούλι”.

Το μοτίβο είναι γνωστό: Σκάνδαλο, δημόσια κατακραυγή, παροδική κινητοποίηση, συγκάλυψη, λήθη. Όπως με τις υποκλοπές. Όπως με το έγκλημα των Τεμπών. Έτσι και τώρα: Μία ακόμα υπόθεση που φαίνεται πως οδηγείται στον πάτο του ίδιου βαρελιού, πίσω από τεχνικές συγχωνεύσεις και θεσμικές “μεταρρυθμίσεις”.

Την ίδια στιγμή, η διανομή εκατομμυρίων σε επιτήδειους είχε και πολιτικό αντίκτυπο. Χιλιάδες πολίτες εξαγοράστηκαν έμμεσα μέσω επιδοτήσεων, με αποτέλεσμα η Κρήτη, παραδοσιακά αντιδεξιό προπύργιο, να “γυρίσει” μπλε στις εκλογές του 2023. Δεν μιλάμε πλέον μόνο για οικονομική διαφθορά, αλλά για ωμή νόθευση της πολιτικής βούλησης των πολιτών.

Στη χώρα όπου το πολίτευμα αποδομείται κομμάτι-κομμάτι, η ασυλία έχει θεσμοθετηθεί: Βουλευτές, υπουργοί, τραπεζίτες, διοικητές ανεξάρτητων αρχών και πλέον, στελέχη οργανισμών, δρουν στο απυρόβλητο. Η μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ μοιάζει με την απόλυτη “λύση”: συγκάλυψη μέσω θεσμικής αδιαφάνειας.

Τα ερωτήματα που τίθονται πια είναι βαθύτερα: Μπορεί να υπάρχει κράτος δικαίου όταν οι ίδιοι οι νόμοι αποκλείουν κάθε δυνατότητα ελέγχου; Πώς μπορεί ένας πολίτης να διεκδικήσει δικαιοσύνη, όταν η νομοθεσία είναι φτιαγμένη για να καλύπτει αυτούς που παρανομούν;

Το ζητούμενο είναι η πλήρης αναδόμηση του νομικού πλαισίου. Ένα κράτος δικαίου απαιτεί διαφάνεια, σαφήνεια στους νόμους, και δυνατότητα ελέγχου, ακόμα και του ίδιου του νομοθέτη. Μονάχα έτσι θα σταματήσει η αναπαραγωγή του αδίκου και θα αποκατασταθεί η ισονομία.

Η πρόταση για ένα ολοκληρωμένο αξιακό σύστημα Δικαίου, όπως αυτό που έχει παρουσιάσει η Ελλήνων Συνέλευσις με τα 33 Πρωτόκολλα, δείχνει να απαντά σε αυτήν ακριβώς την ανάγκη: Να τεθούν όρια στον αυθαίρετο νόμο και να καθιερωθεί μία πραγματική, άρρηκτη σχέση μεταξύ νομοθεσίας και κοινωνικής Δικαιοσύνης.

Χ.Β.